Bloeddonatie door homo’s: ligt de oplossing bij het Rode Kruis?

Bloed gevenEen open brief aan het Rode Kruis Vlaanderen naar aanleiding van het rondetafelgesprek ‘Mogen MSM (mannen die seks hebben met mannen) bloed geven?’, georganiseerd door Çavaria op maandag 28 september 2015.

Beste Rode Kruis Vlaanderen, beste mevrouw Compernolle,

Eerst en vooral een rechtzetting. Mijn excuses als mijn interventie gisteravond onbedoeld aanvallend zou zijn overgekomen. Ik zei dat de kritiek die het Rode Kruis over zich heen krijgt voor een deel jullie eigen ‘schuld’ is, maar dat is een verkeerde woordkeuze. Wat ik bedoelde is dat het probleem grotendeels een communicatieprobleem is, en de oplossing daarvan ligt voor een groot deel bij het Rode Kruis zelf.

Om even de conclusies van het rondetafelgesprek – in eigen woorden – samen te vatten:

  1. De beschikbare cijfergegevens zijn dermate onrustwekkend dat een uitsluiting van MSM bij bloeddonatie te verantwoorden is. Een terugdraaiing van deze maatregel zou de bloedvoorraad met 1,5% kunnen doen toenemen, maar zou het risico op (alleen al) HIV-besmettingen bij transfusies met bijna 50% (of meer, volgens recentere data) doen toenemen.
  2. Om de levenslange uitsluiting terug te brengen tot een uitsluiting van (bijvoorbeeld) één jaar, zijn er geen wetenschappelijk onderbouwde argumenten, noch in positieve, noch in negatieve zin. Maar gelet op een trend binnen en buiten Europa, en de recente uitspraken van het Europees Hof, is de kans groot dat ook in België de uitsluitingsperiode binnen afzienbare tijd zal worden afgebouwd.

Bloeddonatie wereldwijd

Met andere woorden: de (op zijn minst tijdelijke) uitsluiting van MSM bij bloeddonatie is gerechtvaardigd. Dat heeft u gisteren met onweerlegbare argumenten en cijfermateriaal aangetoond. Dat reduceert het probleem tot het zuiver emotionele aspect: vele homo- en bi-mannen in een stabiele, monogame relatie, of met slechts beperkte seksuele contacten, voelen zich door de uitsluitingsmaatregel ten onrechte gediscrimineerd en gestigmatiseerd. Ondanks hun (met aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid) gezonde bloed, botsen zij bij het Rode Kruis op een kordate weigering en het volgende korte zinnetje op de website: “Je mag nooit bloed geven wanneer je als man seks hebt gehad met een andere man tussen 1977 en vandaag”.

Dit gevoel van discriminatie en stigmatisering is erg reëel (geloof mij, ik heb erg lang tot deze groep behoord), maar wordt vaak niet voldoende erkend of weggewuifd met boutades en halfslachtige argumenten. Enkele voorbeelden: “bloed geven is geen recht”, “ook andere groepen worden uitgesloten”, “we kunnen niet geval per geval bekijken”, “lesbische vrouwen mogen wel bloed geven”,… . Met alle respect, maar dit zijn niet de argumenten waarop een verongelijkte MSM zit te wachten. De argumenten die er wél toe doen heb ik gisteren gehoord:

  1. Onweerlegbaar cijfermateriaal. En nee, niet enkel “cijfers hebben aangetoond dat…”. Tóón de cijfers. Spreek in getallen. “Meer dan 70% van de met HIV besmette bloedzakjes komen van MSM”.
  2. Het Rode Kruis én de regering ondersteunen actief onderzoek naar de veiligheid van bloedtransfusies. Alle partijen willen niets liever dan een zo groot mogelijke voorraad gezond bloed.
  3. De groep hemofiliepatiënten is sterk gekant tegen de opheffing van het donatieverbod. En terecht. Zij krijgen niet één of twee, maar tientallen, honderden bloedtransfusies toegediend. Daardoor lopen zij een enorm veel hoger risico om besmet te raken met HIV of andere aandoeningen door donaties.

Mag ik daarom zo overmoedig zijn (noem het gerust naïef) een compromis voor te stellen? Neem, als Rode Kruis Vlaanderen, consequent een positief, proactief standpunt in. Schuif de zwarte piet niet te snel door (zoals gisteren alweer gebeurde) naar Sensoa, WJNH, Çavaria,… (“jullie moeten het maar uitleggen”). Ook al zijn jullie niet de schuldige, erken dat dit wel zo gepercipieerd wordt door de groep verongelijkte mannen – jullie zijn immers de ‘uitvoerende macht’ in deze. Beperk jullie op de website niet tot “Cijfers tonen aan dat…”, maar gééf de cijfers, visualiseer het probleem, voorzie links naar relevant onderzoek, tóón dat jullie de situatie duidelijk in kaart hebben (en houden). Kom wat vaker naar buiten met jullie proactieve houding (wij ondersteunen actief onderzoek), en scherm niet enkel met regelgeving – regels zijn er immers om voortdurend kritisch geëvalueerd te worden. Als jullie voor de zoveelste keer kritiek krijgen, zet dan niet de hakken in het zand, maar maak duidelijk dat jullie (en wij allemaal) aan dezelfde kant staan: zoveel mogelijk gezond bloed. Het uiteindelijke resultaat is wellicht hetzelfde (de uitsluiting blijft), maar de perceptie kantelt misschien wel in jullie voordeel.

Tot slot nog een laatste punt ter nuancering. (Mijn excuses aan wie op harde standpunten en scherpe bewoordingen had gehoopt. Een mens mag al eens – in tegenstelling tot een politicus? – van gedacht veranderen.) Ik ben heel blij met de afsluitende bemerking van het debat gisteravond: laat ons niet afzonderlijk (Rode Kruis, Instituut voor Tropische Geneeskunde, regering, Sensoa, WJNH, Çavaria, …) maar tezamen naar buiten komen met bovenstaande stellingen en argumenten. Laat ons samen duidelijk maken dat er hard gewerkt wordt aan oplossingen, maar dat op dit moment een uitsluiting nog steeds nodig is. Laat ons samen blijven onze schouders zetten onder projecten om HIV en andere aandoeningen terug te dringen. Want enkel dan kunnen we zorgen voor een zo groot en zo veilig mogelijke bloedvoorraad.

Met vriendelijke groeten,

Koen

Feel free to share!
Email this to someoneShare on FacebookTweet about this on TwitterShare on Google+Share on LinkedInShare on Tumblr
3 comments on “Bloeddonatie door homo’s: ligt de oplossing bij het Rode Kruis?
  1. Correct standpunt! Voor mij is het duidelijk nu.
    Conclusie is eigenlijk dat de twee actoren, met name Het Rode Kruis Vlaanderen en de holebi-organisaties, zich publiekelijk méér moeten argumenteren (en liefst met cijfers) zodanig dat er geen enkele vorm van discriminatie kan opgewekt worden. Het gezond verstand moet in deze zaak primeren.

  2. Eigenlijk drie tot vier voorname actoren, de FOD Volksgezonheid die de regels bepaalt (en ook de terugbetalingen van de testen op het bloed) en de medische wetenschap zouden meer bij het communicatieve proces betrokken moeten worden.

  3. Eerlijk voorstel tot het wegwerken van discriminatie in het bloeddonors geval.Beide partijen kunnen in overleg samen de uitsluiting van MSM donors verduidelijken op een wetenschappelijke basis

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *